Mormonen of Heiligen der Laatste Dagen?

"Het is een lange weg alvorens een Mormoon een Heilige der Laatste Dagen is...".

Heel treffend is deze uitdrukking van de Vlaamse dichteres Renee Pasture. (1)
Het evangelie is inderdaad een lange weg, een pelgrimstocht naar betere oorden, een louteringsproces dat naar volmaaktheid moet leiden, we zijn als pioniers op weg naar Zion.

Het is echter ook een lange weg voordat de buitenwereld beseft dat de kerk-met-de-lange-naam de "mormonen-kerk" betreft, en een nog veel langere weg voordat men begrijpt hoe haar lidmaten bij voorkeur wensen te worden aangesproken of aangeduid, vooral omdat er de laatste jaren nogal wat met namen wordt gegoocheld.

Zijn we nu eigenlijk Mormonen of Heiligen der Laatste Dagen?
Niet bepaald een identiteitscrisis, maar wel volop onnodige verwarring over terminologie.

Hier volgt een samenvatting, met commentaar, van een (uit het Engels vertaald) artikel van de hand van de mormoons-vlaamse auteur Wilfried Decoo. Wilfried doceert zowel aan de Universiteit te Antwerpen als aan de BYU te Provo (VS).
Het volledige engelstalige artikel is te vinden via de link onderaan deze pagina. (2)

Verklaring van het Eerste Presidentschap van de Kerk, deel uitmakend van een stylistische richtlijn voor de media:

"Gelieve de volgende uitdrukkingen te vermijden: "Mormoonse Kerk", "HLD Kerk", of "De Kerk van de Heiligen der Laatste Dagen". Om de leden van de Kerk aan te duiden heeft "Heiligen der Laatste Dagen" de voorkeur, alhoewel "Mormonen" acceptabel is. "Mormon" en "Mormoons" kan correct worden gebruikt in eigennamen zoals het Boek van Mormon, Mormoons Tabernakel Koor, of in bijvoegelijke zin; Mormon Trail (historische route van de pioniers),en Mormoonse Pioniers.
De uitdrukking "Mormonisme" is acceptabel als beschrijving van de combinatie van de unieke leerstellingen, cultuur en levenswijze van de leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen." (3)

commentaar:
Volgens de bovenstaande richtlijn wordt het gebruik van "HLD-Kerk" en "Mormoonse Kerk" afgeraden, maar verder is er eigenlijk geen probleem.
Leden mogen als "Mormonen" worden aangeduid, het bijvoegelijke "Mormoons" mag, en het "Mormonisme" is een prima uitdrukking die met gepaste trots een plaats inneemt naast bijvoorbeeld "Katholicisme" of "Boedisme".
Maar maakt het eigenlijk allemaal wel iets uit?
Het bekende "Deseret" nieuwsblad heeft het voortdurend over de HLD-Kerk en gebruikt HLD naar hartelust.
In de Ensign lezen we over HLD tempels, HLD aalmoezeniers, HLD vrienden en HLD archieven. De officiele website van de Kerk is: LDS(HLD).org, alsmede MORMON.org en Mormonen.nl ! Waarom de nadruk op het "HLD" ?
Wellicht komt men in een (nodeloze) poging het "mormonen" te vermijden tot de ontdekking dat de lange naam van de kerk een taalkundig struikelblok is, en lijkt dan alleen de afkorting HLD nog hanteerbaar..
Misschien ook een poging om minder gewenste "mormoonse" zaken achter ons te laten, misschien een voorkeur voor dynamische afkortingen als HLD, NOS, BRT, enz...
Durven we de vraag te stellen of sommige leden zich misschien schamen om voor "Mormoon" door te gaan?
De namen "Mormonen" en "Mormonisme" hebben een universele bekendheid, terwijl "HLD" een totaal onbekend begrip is voor niet-leden, zelfs een voordehandliggende bron van verwarring. Afstand nemen van ons "Mormoon zijn" heeft een verontrustend wereldwijd effect en brengt de Kerk in een verder isolement, wordt ze niet meer als het vertrouwde "mormonisme" herkend, maar zelfs vaak als een nieuwe en vreemde cult beschouwd.

Negatieve indrukken worden niet gewekt door het gebruik van "mormoonse" terminologie, maar door de buitenwereld als minder positief ervaren mormoonse geschiedenis en praktijk. Het zij zo. (4)

President Hinckley:
"De volledige en correcte naam van de Kerk zal, wat we ook doen, wellicht nimmer als zodanig tot haar recht komen.
Door de eenvoud in de geschreven en gesproken taal zal het woord Mormoon(s) blijvend worden gebruikt, en zal men ons Mormonen blijven noemen, de Mormoonse Kerk, etc. De bijnaam kunnen we dus niet veranderen, wel kunnen we haar een hernieuwde glans geven. Dit alles betekent voor de Kerk en onze generatie een blijvende, veeleisende verantwoording namelijk; als Mormonen aangeduid ons leven zo leiden dat ons voorbeeld een bepaalde indruk als realiteit bevestigt, d.w.z. : meer goed nieuws!"
(Algemene Conferentie 7 October 1990)

De hele verwarring rond de terminologie kan gezien worden als het resultaat van een simpele, maar wat uit de hand gelopen poging om de media wat te helpen zodat de pers niet al te gekke constructies bedenkt.
Helaas vatten sommige leden zaken te veel letterlijk op en denkt men ineens mormoon af te moeten zijn.
Mormoon is een prachtige, unieke en historische benaming!
We kunnen ons introduceren als heilige der laatste dagen, ofwel mormoon, ter verduidelijking. Daarna schakelen de meeste leden over naar Mormoon(s), omdat de lange naam gewoon niet hanteerbaar is in normaal taalgebruik.
Bijvoorbeeld: we kunnen het hebben over "mormoonse theologie", hetgeen volgens de richtlijnen liever niet "HLD-theologie" moet worden genoemd. Wellicht kan e.e.a. worden vervangen door "de theologie van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen", maar een dergelijke stortvloed van woorden om een eenvoudig begrip aan te duiden wordt op den duur, vooral bij herhaling, bijzonder irritant, en beperkt ook elke flexibiliteit in zinsconstructies.

We zijn dus nog steeds zowel Heiligen der Laatste Dagen als Mormonen, en gebruiken de terminologie zoals ons deze het meest passend lijkt.
Naast het Boek van Mormon, het Mormoons Tabernakel Koor, mormoonse zendelingen, mormon.org. en mormonen.nl, mormon messages en mormon times kennen we nu dus ook: Mormonen voor Vrede en Gerechtigheid!

Lang Leve het Mormonisme!

voetnoten:

(1) Van de hand van de Vlaamse schrijfster Renee Pasture verscheen de bundel "Dwangbuis", een hartstochtelijke verwoording van bevrijding en liefde in het licht van het herstelde evangelie. Het motto van de bundel luidt: "Het is een lange weg alvorens een Mormoon een Heilige der Laatste Dagen is".

(2) Deze samenvatting, met commentaar, is gebaseerd op een engelstalig artikel van de hand van de mormoons-vlaamse auteur Wilfried Decoo:
"From Mormon to LDS in international perspective"

(3) stated in the Church Style Guide for the Media, directly related to a statement from the First Presidency:
“Please avoid the use of “Mormon Church,” “LDS Church” or “the Church of the Latter-day Saints.” … When referring to Church members, the term “Latter-day Saints” is preferred, though “Mormons” is acceptable. “Mormon” is correctly used in proper names such as the Book of Mormon, Mormon Tabernacle Choir or Mormon Trail, or when used as an adjective in such expressions as “Mormon pioneers.” The term “Mormonism” is acceptable in describing the combination of doctrine, culture and lifestyle unique to The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints.”

(4) Voor een beter begrip van belangrijke historische aanleidingen tot een zekere antipathie in de samenleving tegen "mormonen", verwijzen we naar:
"De Blinde Rage van de Anti-Mormoonse Literatuur (1850-1930)"
( MVG's webpagina "Mormonisme en Literatuur", derde alinea)

Mormoons Forum

Hét Mormonisme bestaat niet.
Het huidige mormonisme is een verzamelterm voor een aantal verwante religieuze bewegingen, zich allen baserend op het Boek van Mormon. Misschien bestaat ze dus wel, maar dan als algemene aanduiding zoals ook andere wereldgodsdiensten aangeduid worden; de Islam, het Boeddhisme, enz.
Hoe zit het dus met "Mormonen"? Bestaan zij evenmin? Of bedoelen we daarmee ook gewoon de aanhangers van een aantal verwante religieuze bewegingen, zich allen baserend op het Boek van Mormon?
In dat opzicht is het dus onjuist om de uitdrukking Mormonen te gebruiken om daarmee uitsluitend de leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen aan te duiden. Maar ook "Heiligen der Laatste Dagen" zijn er in velerlei soorten: van fundamentalistische splintergroepen tot de Gemeenschap van Christus (de voormalige Gereorganiseerde Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen); ze noemen zich allemaal heiligen der laatste dagen.
Ook hier dus weer het taalkundig struikelblok dat ontstaat als we het voortdurend heel correct over de "leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen" hebben. Kortere vormen als Mormonen of Heiligen der Laatste Dagen zijn immers te algemeen.
Als we het dus over Mormonen of Heiligen der Laatste Dagen hebben, dienen we ons zowel bescheiden op te stellen (in de wetenschap dat we niet de énigen zijn) als te beseffen dat hetgeen we aan Mormonen of Heiligen der Laatste Dagen toeschrijven ook van algemene aard dient te zijn. Een zin als: "Heiligen der Laatste Dagen trouwen voor tijd en alle eeuwigheid in een tempel" gaat niet op, omdat er immers Heiligen der Laatste Dagen zijn die geen tempel hebben of daarin niet huwen. Of "Mormonen doen niet meer aan polygamie" want sommigen van hen doen dat wél.

Er zijn dus velerlei "Mormonen" net zoals er velerlei "Protestanten" zijn.
Maar in tegenstelling tot het Mormonisme, zijn er allerlei nadere aanduidingen voor groeperingen binnen het Protestantisme. Er zijn Baptisten, Nederlands-Gereformeerden, Methodisten, enz.

Wellicht kunnen we kiezen voor een benadering zoals gangbaar als we het over "Katholieken" hebben. Meestal worden met Katholieken "Rooms-Katholieken" bedoeld, alhoewel algemeen bekend is dat er ook Grieks-katholieken en Oud-katholieken bestaan.
In die zin worden onder "Mormonen" meestal leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen bedoeld, niet in het minst omdat de splintergroeperingen naar verhouding erg weinig aanhangers hebben, m.u.v. de Gemeenschap van Christus (250.000 leden) waarvan de leden er meestal zelf geen prijs op stellen om als Mormonen te worden aangeduid, hooguit - maar ook steeds minder - als heiligen der laatste dagen. Het lijkt in die zin dus alleszins redelijk om de aanduidingen "Mormonen" en "Heiligen der Laatste Dagen" in de meeste gevallen specifiek te gebruiken voor de aanhangers van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

Toch zou het goed zijn om voor de volledigheid en uit respect voor mede-mormonen ons eens te bezinnen hoe we ons beter zouden kunnen uitdrukken.
Immers, de media zullen tot in eeuwigheid - terrecht - blijven beweren dat Mormonen aan polygamie doen, en er zijn ook heiligen der laatste dagen - van allerlei gezindten - die uit ecumenisch oogpunt juist willen benadrukken dat er allerlei Mormonen zijn.
Wie bedenkt passende - en vooral taalkundig hanteerbare - benamingen voor de aanhangers van onderscheidelijke mormoonse kerkgenootschappen?

Kentering
Eeen hoopvol bericht dat lijkt te bevestigen dat we nog steeds mormoons zijn, en dat de kerk tot het inzicht is gekomen dat we trots en dankbaar mogen zijn voor die benaming!
http://www.sltrib.com/lds/ci_14805624