Strandwandelingen
Castricum aan Zee, waar de blanke top der duinen op zonnige dagen schittert in de zonnegloed, maar waar het ook op wat meer bewolkte dagen heel goed vertoeven is.
Twee silhouetten die langs het strand wandelen, er staat een stevige bries, de frisse zeelucht en het wijdse panorama doen 'n mens goed.
Broer en zus, Robert Poort en Ineke Eichelberg-Poort raken in gesprek tijdens lange wandelingen aan het Castricumse strand. Zij is katholiek, hij is mormoon.
In 'Strandwandelingen' praten Robert en Ineke vrijmoedig en openhartig over hun geloof, zoals alleen 'n broer en zus uit het zelfde nest dat kunnen...over:

Het Gezag van de Kerk

Ineke -Wat mij op het ogenblik nogal bezighoudt is de vraag die altijd weer in een of andere vorm opduikt in de gespreksgroep in ons zorgcentrum Schalkweide:
Is geloof louter en alleen een zaak tussen God en ieder indidividueel mens ? Of kan en mag een kerk daar tussen staan met een geloofsgoed, dogma's, kerkelijk leergezag ; mag een kerk de mensen voorschrijven wat ze moeten geloven ?
Is geloof alleen écht als een persoon vanuit zijn hart "Jezus heeft aangenomen", zoals evangelische bewoners van ons zorgcentrum zo mooi zeggen, of kan men ook geloven op gezag ?
Mijn stelling luidt: de Kerk is méér dan de verzameling van afzonderlijke gelovigen. Zij heeft, door inspiratie van de heilige Geest, een geloofsschat bewaard, waaruit ieder mens kan putten. De kerk bewaart en bewaakt die schat, d.w.z. ze ziet het als haar taak te wikken en te wegen wat wél en wat niét past bij dat geloof.
Ben jij het eens met die stelling ?

Rob - Ik denk dat traditionele gelovigen jouw stelling volledig zullen kunnen steunen. In het katholicisme is het kerkelijk gezag door de eeuwen heen natuurlijk in velerlei opzichten bepalend geweest voor zowel kerkelijke als wereldlijke ontwikkelingen. Ze gaf traditie's door aan volgende generaties, gaf door haar organisatievermogen stabiliteit en continuiteit aan de geloofsgemeenschap. Ze schiep 'n kader voor kunstuitingen, denk aan prachtige gregoriaanse muziek, kathedralen, en schilderkunst.
Er waren natuurlijk ook schaduwkanten aan haar gezag, ofwel het misbruik van dat gezag. Er waren regelrechte misdaden tegen de mensheid in de naam van dat gezag, en er waren tijden dat ze haar stem niet verhief waar haar gezag levensreddend had kunnen zijn. De evangelische bewoners van het zorgcentrum die zeggen "Jezus persoonlijk te hebben aangenomen" zijn als kinderen van de reformatie de belichaming van het feit dat het kerkelijk gezag haar grenzen destijds had overschreden. Institutionele organisaties hebben in een streven naar stabiliteit, groei, en controle, de neiging te vergeten dat ook zij eens een nieuw geluid lieten horen, waar de gevestigde belangen ook toen al de grootste moeite mee hadden. Voeg daarbij machtsstreven en machtsmisbruik, dan kun je je voorstellen dat mensen soms een afkeer hebben van het kerkelijk gezag.

Joseph Smith:
34 Ziet, velen worden geroepen, maar weinigen gekozen. En waarom worden zij niet gekozen?
35 Omdat hun hart zo zeer op de dingen dezer wereld is gezet en sterk naar de eer der mensen streeft, dat zij deze ene les niet leren -
36 Dat de rechten van het priesterschap onafscheidelijk met de machten des hemels zijn verbonden, en dat de machten des hemels niet bestuurd noch aangewend kunnen worden, dan alleen volgens de grondbeginselen van gerechtigheid.
37 Dat ze op ons kunnen worden bevestigd is waar, doch wanneer wij het ondernemen onze zonden te bedekken, of onze hoogmoed, onze ijdele eerzucht te bevredigen, of in enige mate van ongerechtigheid bestuur, heerschappij over of dwang op de menselijke zielen uit te oefenen, ziet, dan onttrekken de hemelen zich, de Geest des Heren is bedroefd, en wanneer Deze Zich heeft teruggetrokken - vaarwel dan het priesterschap of het gezag van die man.
38 Ziet, voordat hij zich er van bewust is, is hij aan zichzelf overgelaten om de verzenen tegen de prikkelen te slaan, de heiligen te vervolgen, en tegen God te strijden.
39 Door droevige ervaring hebben wij geleerd, dat het in de natuur en de neiging van bijna alle mensen ligt, dat, zodra zij enig gezag verkrijgen - zoals zij veronderstellen - zij onmiddellijk beginnen onrechtvaardige heerschappij uit te oefenen.
40 Daarom worden velen geroepen, maar weinigen gekozen. (Leer en Verbonden afd.121)

Je zou kunnen zeggen dat waardering voor het kerkelijk gezag afhangt van iemands persoonlijke ervaringen. Vanuit onze jeugd waren de ervaringen positief, onze zwager had negatieve ervaringen. En ik zie datzelfde om me heen in mijn mormoonse geloofsgemeenschap. de meeste leden voelen zich gesterkt en bevestigd door het kerkelijke gezag, maar er zijn er ook die teleurgesteld zijn, vinden dat de kerk haar gezag veel te ver doorvoert, soms zelfs misbruikt. Het is dus maar hoe je het bekijkt.
Volgens mij is het ook zaak kerkelijk gezag en persoonlijke groei binnen de geloofsgemeenschap gescheiden te houden, d.w.z. ik hoef het echt niet altijd met alles en iedereen eens te zijn en me toch heel erg thuis voelen in de geborgenheid en aandacht van een hechte geloofsgemeenschap zoals het mormonisme kent. Eigenlijk net zoals e.e.a. binnen 'n familie of 'n gezin functioneert: vader en moeder aan het hoofd van het gezin, kinderen en aangetrouwden, kleinkinderen, goede vrienden en bekenden; ze maken deel uit van die bepaalde groep of gemeenschap, elkaar liefhebbend en waarderend, zonder het altijd met elkaar eens te zijn. Trouwens, het kerkelijk gezag kan heel formeel zijn, maar in de persoonlijke sfeer heeft alles zo z'n eigen dimensie, en zo is het denkelijk ook bedoeld. De kerkelijke leiders die ik persoonlijk ken, maar ook de leiders 'op afstand' waardeer ik als mens om hun integriteit en naastenliefde, ze zijn een bron van inspiratie voor me, ondanks meningsverschillen. Misschien zijn we teveel geneigd er een 'alles of niets' mentaliteit op na te houden, weliswaar heel begrijpelijk, maar niet erg christelijk.

Ineke - Ik ben het in grote lijnen met je eens: lid zijn van een kerk is altijd een combinatie van enerzijds: luisteren naar wat de leider(s) van de kerk ons meegeven aan inspiratie en richtlijnen voor het leven. De nieuwe encycliek van de paus ( Deus caritas est: God is liefde) moet ik nog lezen. Ik denk dat dit me zal inspireren en bemoedigen. Anderzijds zal iedere gelovige vanuit zijn/haar eigen situatie en geloof de inhoud van de kerkelijke boodschap interpreteren. Zo zal ik vanuit mijn eigen geweten (en de RK-kerk kent aan het eigen geweten een zeer belangrijke rol toe !) ook bepaalde aspecten van die encycliek niet of niet helemaal kunnen aanvaarden.
De kerk kent immers ook "het priesterschap der gelovigen", dat wil zeggen: iedere gelovige heeft de opdracht om volgens zijn eigen roeping deel te nemen aan de zending van Jezus Christus, om in zijn leven de christelijke idealen waar te maken. En dan kan het gebeuren (daarin geef ik je helemaal gelijk) dat je soms tegen de gevestigde belangen van staat en/of kerk in moet gaan.

Rob - Wat katholieken het 'priesterschap der gelovigen' noemen (t.o.v. het priesterschapsambt), is in het mormonisme 'persoonlijke openbaring' (t.o.v. profetische openbaring), en 'n Encycliek is vergelijkbaar met een Proclamatie!
Denk je niet dat de wereld er anders uit zou zien als we elkaars Encyclieken en Proclamaties met belangstelling zouden lezen? Ondanks onze beste bedoelingen zijn er waarschijnlijk maar weinigen die het doen. De onlangs verschenen "Het Gezin, een Proclamatie aan de Wereld" gaat waarschijnlijk grotendeels aan de wereld voorbij, en ik heb het vage vermoeden dat er nauwelijks mormonen te vinden zijn die de nieuwe Pauselijke Encycliek "God is Liefde" gaan lezen. Lieve zus ik stel voor dat we daar samen verandering in gaan brengen!

Rob - Nou zeg, dat was heel wat leeswerk!
Diep onder de indruk van deze twee documenten, kan ik niet anders zeggen dat ik 'n hernieuwde waardering en liefde voor het kerkelijk gezag in me bevestigd voel.
Geen wonder dat in veel mormoonse huiskamers de Proclamatie ingelijst aan de muur hangt, en dat de katholieke bisschoppen suggereren een exemplaar van de Encycliek aan iemand cadeau te doen! De vraag kan daarbij gesteld worden, hangt er 'n religieus relikwie aan de muur, of 'n nadrukkelijk memo, 'n uitgangspunt ter nadere discussie? Wat mij betreft heeft het document nauwelijks enige waarde tenzij we er bewust mee aan de slag gaan, waarschijnljk ook de innigste en diepste wens van onze kerkelijke leiders. De Encycliek "God is Liefde" is in feite kort samengevat in het perscommunique van de bisschoppen, evenals de Proclamatie eigenlijk een samenvatting is van talloze eerdere toespraken gehouden tijdens Algemene Conferentie's.

Kanttekeningen bij de Proclamatie zouden kunnen zijn: - als er ooit een stroming is geweest die historisch gezien heeft geprobeerd het gezin te herdefinieren is dat natuurlijk het mormonisme geweest middels polygamie, men eiste het recht op 'anders' te mogen zijn. - het gezin is het ideale uitgangspunt maar niet voor iedereen weggelegd en we hoeven niet bang te zijn dat het menselijk ras aan het uitsterven is - we moeten in principe 'gezagsgetrouwe burgers' zijn tenzij ons geweten ons dat belet (denk aan Nazi-Duitsland, Amerikaanse Vrijheidsoorlog, meedoen aan oorlogen in Vietnam en Irak?)

Kanttekeningen bij de Encycliek zouden kunnen zijn: - Heeft de kerk in haar geschiedenis en zelfs de Bijbel in haar verhalen, vaak niet zelf "wraak of zelfs de plicht tot haat en geweld verbonden aan de Naam van God"? - gesproken word over harmonie tussen eros en agape, maar waar zijn de praktische invullingen ervan? - gesproken word over "goederen die hij voor een menswaardig bestaan nodig heeft" maar waar is onze verontwaardiging t.o.v. een sociaal-economisch stelsel dat min of meer het tegenovergestelde predikt?

Het valt mij op in beide documenten dat de grote lijnen worden uitgezet, waar de deatils wellicht aan onszelf worden overgelaten. Tekenend ook vind ik de oproep, in feite in beide documenten, om een waardig evenwicht te vinden tussen christelijke naastenliefde en menselijke seksualiteit, zowel mormonisme als katholicisme lijken zich echter vaak aan de grenzen van dat evenwicht te bevinden, heel puriteins of juist polygaam, en celibatair!

Een aandachtig gelovige plaatst persoonlijke kanttekeningen bij God's woord, heiligen der laatste dagen bijv. schrijven heel wat af met potlood aan de kantlijn van hun bijbels!
Zoals alleen lichaam en geest in hun totaliteit volledig mens maken, maakt een evenwicht tussen profetische en persoonlijke openbaring ons volledig lid van de geloofsgemeenschap, priesterschapsambt en 'priesterschap der gelovigen' gaan samen.