Strandwandelingen
Castricum aan Zee, waar de blanke top der duinen op zonnige dagen schittert in de zonnegloed, maar waar het ook op wat meer bewolkte dagen heel goed vertoeven is.
Twee silhouetten die langs het strand wandelen, er staat een stevige bries, de frisse zeelucht en het wijdse panorama doen 'n mens goed.
Broer en zus, Robert Poort en Ineke Eichelberg-Poort raken in gesprek tijdens lange wandelingen aan het Castricumse strand. Zij is katholiek, hij is mormoon.
In 'Strandwandelingen' praten Robert en Ineke vrijmoedig en openhartig over hun geloof, zoals alleen 'n broer en zus uit het zelfde nest dat kunnen...

Wonderen

Rob - Zeg Ineke, wat denk je van het fenomeen 'wonderen'?
In zowel het Oude als het Nieuwe Testament, en ook in het Boek van Mormon, lezen we over talloze wonderen; van Jonas in de Walvis, tot verandering van water in wijn!
In een tijd van enorme technische ontwikkeling en steeds veranderende theologische inzichten vraag je je soms af in welk licht 'wonderen' moeten worden gezien.
Naast de algemeen bekende Bijbelse wonderen, zijn er vervolgens specifiek Rooms-Katholieke en ook Mormoonse wonderen!

Ineke - Als ik denk aan 'wonderen' denk ik allereerst aan het wonder van het leven, aan de kleine Giullia, dochter van Marga en Peter, met wie we eerder vanmiddag een strandwandeling hebben gemaakt, aan de golven van onze Noordzee, aan het felgroene licht van de bomen en struiken vlak voor het onweer dat daarnet losbarstte.
Met deze wonderen heb ik geen moeite: ik aanvaard ze als een geschenk en een onderdeel van het grote mysterie van het leven, wat door God in gang is gezet.
De "wonderen" uit de bijbel geven me wel hoofdbrekens. Ik geloof dat er door goddelijke tussenkomst geweldige dingen kunnen gebeuren die de loop van de geschiedenis zelfs kunnen wijzigen. Maar er is dan wel meer aan de hand dan dat beeld waarmee dat wonder beschreven wordt. Laat ik een voorbeeld geven: In het donker loopt Jezus over het woelige water van het meer van Galilea naar de boot met de apostelen. Petrus wil naar de Heer toe en stapt uit de boot. Na enkele passen slaat de twijfel toe en hij dreigt te zinken. Jezus grijpt hem echter vast.
Ik denk dat de christenen van de eerste eeuwen, die nog gevoelig waren voor beelden en symbolische verhalen, dit verhaal spontaan begrepen. Wij hebben als moderne mensen de behoefte om dit verhaal uit te leggen, ik tenminste wel ! Ik versta het als volgt: Jezus, die vervuld was van de liefde van en vóór zijn Vader God, straalde een vrijheid en vertrouwen uit, die aanstekelijk werkte op zijn leerlingen. Petrus was, voor even, opgenomen in dat vertrouwen en voelde zich in staat Jezus te volgen. Maar dan wordt hij bang en gaat twijfelen. Jezus helpt hem en ons allemaal onze angst en twijfel te overwinnen en ons op moeilijke momenten aan God toe te vertrouwen.
Het beeld van 'lopen over het water'is veel krachtiger en veelzeggender dan mijn uitleg, maar zonder een uitleg, zonder een bezinning op de betekenis van dit verhaal wordt het wonder tot een kunstje, dat niets verandert in onszelf. Zo ging het bij het splijten van het water van de Rode Zee mins inziens ook niet over een sterk staaltje van goddelijke macht over de natuurkrachten, maar over de ervaring van het joodse volk dat God hen bijstond in hun strijd tegen de farao.
Zo is de wonderbare broodvermenigvuldiging een verbeelding van het doorbrekend besef bij mensen dat Jezus een nieuwe weg opent naar God, een weg van onvermoede mogelijkheden.
Zo wil ik deze wonderen verstaan. Het beeld van het wonder laat ik staan: in elke tijd opnieuw houdt het zijn eigen zeggingskracht, maar ook vraagt het iedere tijd opnieuw om een vertaling naar het leven van mensen.

Rob - Tsjonge, wat een prachtige 'beeldspraak'!
Wanneer je zegt: "Het beeld van het wonder laat ik staan.", spreekt me dat bijzonder aan.
Zeker in de katholieke geloofstraditie zijn beelden een belangrijk gegeven!
Het beeld van 'n wonder laten we staan, dus geen letterlijke interpretatie, maar ook geen beeldenstorm! De protestanten tijdens de reformatie maakten het wel al te bond met de letterlijke beeldenstorm; wellicht een reactie op andere onrechtvaardigheden waartegen men in opstand kwam. Het beeld van 'n wonder is dus een middel, geen doel op zich. Zowel beeld als beeldvorming zijn dus belangrijk, het beeld leidt tot een bepaalde beeldvorming, mits een bepaald evenwicht in acht wordt genomen.
Nu we het over wonderen hebben, moet ik je beslist attent maken op het VPRO radioverslag: "Wonderen van Jezus Eik" dat voor zowel katholieken als mormonen reuze interressant is! Het betreft een VPRO vraaggesprek met een mormoons historicus, de amerikaan Craig Harline, die overigens vloeiend nederlands spreekt, over het fenomeen 'wonderen', en wel specifiek zoals deze werden ervaren in het 17de eeuwse Vlaanderen!
Heel opmerkelijk is de opmerking die in dit vraaggesprek wordt gemaakt, dat de R.K. hierarchie destijds besloot tot het omkappen van eiken, omdat het gevaar bestond dat men bomen ging vereren i.p.v. de macht God's. Dit moge in positieve zin aantonen dat de kerkelijke leiding, ook al in de 17de eeuw, best wel het gevaar inzag van letterlijke aanname van allerlei situaties m.b.t. wonderen. In de VPRO vraaggesprekken met Graig Harline komt naar voren dat 'wonderen' zich vooral manifesteerden op het geografische en emotionele grensvlak van het spanningveld tussen het 17de eeuwse katholisisme en protestantisme. Ook het wonderbaarlijke 'voortkomen' van het Boek van Mormon in het 19de eeuwse Amerika vond plaats in 'n dergelijk religieus spanningsveld, en ook daar was behoefte aan 'tastbaar' bewijs om geen enkele twijfel te laten bestaan over God's bedoeling om de waarden van het evangelie ten volle te herstellen. De wonderen van Jezus Eik vonden overigens plaats nadat menselijke handen een Mariabeeld geplaatst hadden in een grote eik, maar de intensiteit van de wonderen en genezingen waren er niet minder om...
In het vraaggesprek vermeldt Craig Harline dat de Vlaamse mirakels voor de protestanten destijds een doelwit van spot werden, en ook voor het mormonisme herhaalt de geschiedenis zich. Er zijn vele boeken geschreven, internetsites opgezet, om de wonderen van de herstelling onderuit te halen. Opvallend is dat alhoewel de auteur de wonderen zoals die in Jezus Eik plaatsvonden wetenschappelijk heeft benaderd, hij geen waardeoordeel uitspreekt over de echtheid van deze wonderen, een begrijpelijke en respectvolle benadering van 'n heilige der laatste dagen over wonderen in de Rooms-Katholieke kerk.
Heiligen der laatste dagen zijn over het algemeen overigens inhoudelijk niet zo goed op de hoogte van andere kerken en religies, soms voortkomende uit angst om de eigen waarheden ter discussie te stellen in vergelijking met die van anderen. Het fenomeen wonderen vinden we terug in alle godsdiensten. Binnen bepaalde kerken is niet altijd even duidelijk welke wonderen nu echt hebben plaatsgevonden en welke niet. Als heiligen der laatste dagen zouden we glimlachend het hoofd kunnen schudden over de vermeende naiviteit rond middeleeuwse wonderen, vergetend dat ook in de (relatief) korte bestaansgeschiedenis van het mormonisme dezelfde zaken spelen. Zijn er officieel goedgekeurde wonderen, persoonlijke wonderen, en folkloristische wonderen? Misschien enigzins vergelijkbaar met de wonderen van Jezus Eik zijn de wonderbaarlijke gebeurtenissen rond de mormoonse legende van de zeemeeuwen. Volgens sommigen echt gebeurd, volgens weer anderen alleen in de verbeelding van sommigen. Hoe het ook zij, Jezus Eik werd een bedevaartsoord, en tot op de dag van vandaag kunnen we op het bekende 'Temple Square" te Salt Lake City een historisch monument bewonderen over het wonder van de zeemeeuwen!

Recentelijk is er heel wat ophef over de kwestie 'DNA en Het Boek van Mormon' en ook hier is het nuttig om onderscheid te maken tussen beeld en beeldvorming.
Wetenschappelijke inzichten helpen ons nog eens in te zien dat wonderen eenvoudigweg niet te bewijzen zijn, anders zouden het immers geen wonderen meer zijn! De boodschap van het Boek van Mormon staat bol van geestelijk DNA, in de moleculaire biologie is daar geen plaats voor, maar wel in andere wetenschappelijke disciplines zoals bijv. antropologie en theologie!
Het beeld: het Boek van Mormon werd op aanwijzing van de engel Moroni door de profeet Joseph Smith opgegraven en door de macht God's door hem vertaald.
Het beeld mogen we laten staan, d.w.z. we hoeven ons niet in allerlei bochten te wringen om haar 'echtheid' te bewijzen, noch hoeven we toe te geven aan een modern verlangen tot beeldenstormen. Je hebt volkomen gelijk Ineke, in het verleden begrepen christenen de beelden spontaan, wist men er mee om te gaan, men was echt niet altijd zo naief als wij misschien wel veronderstellen. Met al onze moderne inzichten hebben we een bepaald evenwicht verloren; of alles is letterlijk waar, of alles stort als een kaartenhuis in elkaar. Een totaal onnodige, goddeloze, tegenstelling! De menselijk spontaniteit, onze geestelijke intuitie, leeft bij de genade van de verwondering, en dat is voor de mensen die in haar geloven, het grootste wonder ter wereld!